W imieniu wydawcy oraz zespołu redakcyjnego uprzejmie informujemy, iż serwis Zwiazkowiec.INFO chwilowo zawiesza swoją działalność. W ciągu najbliższych tygodni trwała będzie kompletna przebudowa serwisu.

Uprzejmie dziękujemy za wyrozumiałość i przepraszamy za utrudnienia w dostępie do bieżących informacji.

Redakcja

Nie ulega wątpliwości, że kryzys gospodarczy rozprzestrzenia się jak zaraza, odbierając ludziom to, co mają najcenniejszego – poczucie bezpieczeństwa, empatię, pomysły, poglądy, perspektywę lepszego świata.

Już w szkołach naucza się podstaw ekonomii i finansów. Wcześnie musimy przyjmować wiedzę, jak należy oszczędzać, gospodarować swoimi finansami. Młody człowiek uczy się jak zarządzać, generalizować zyski, optymalizować koszty ale zauważalne są braki w wiedzy o tym, jakie prawa ma także pracownik, aby po wyjściu ze szkoły absolwent potrafił się nimi posługiwać i nie zostać oszukanym, co nie jest w dzisiejszych czasach rzadkością.

Większość osób zarządzających własnymi firmami i zatrudniających pracowników stara się zaoszczędzić jak najwięcej pieniędzy. W ostatnim czasie rezerwy na kontach pracodawców to blisko 2/3 rocznego budżetu państwa – między innymi kosztem pracownika. Obecnie prawie niemożliwe jest uzyskanie umowy o pracę na czas nieokreślony. Wiąże się to m.in. ze składkami, jakie musi odprowadzać pracodawca, a także z koniecznością wypłacenia ewentualnej odprawy w razie upadku firmy bądź innej sytuacji, w której pracownik będzie zwolniony nie ze swojej winy. Pracodawca licząc na oszczędności zatrudnia pracowników na umowę zlecenie bądź o dzieło, które wielokrotnie nie są adekwatne do wykonywanej pracy, ale przynoszą korzyści oczywiście pracodawcy. Pracodawcy stosują nieuczciwe praktyki, takie jak choćby nakazywanie działom HR (kadr) obserwowania, który pracownik objęty zostanie ze względu na wiek ochroną emerytalną.

Jednak w końcu okazuje się to całkowicie nieopłacalne, bo kiedyś pracownik zorientuje się, że jest oszukiwany. Jak to się potocznie mówi „wszystko ma swoje granice”. Praca na kilku etatach, żeby „związać koniec z końcem”, przemęczenie nie tylko z tytułu ciężkiej pracy (i nie piszę tu o urzędnikach, rezydujących nawet do 80 roku życia), ale również długimi dojazdami do pracy, obowiązkami poza ustawowymi godzinami pracy (tu ukłon w kierunku ciężko pracujących Pań), choćby domowymi, które w Polsce mam wrażenie są bagatelizowane i niedocenianie.

Niedobrze, jeśli walka o pracę kończy się protestami, jeszcze gorzej, jeśli dochodzi do tragedii, bo walka jest ignorowana czy bagatelizowana. Przerażające jest, że dopiero sytuacje ekstremalne zwracają uwagę na problemy środowiska ludzi pracy. Czy naprawdę ludzie muszą ginąć, żeby napychanie kieszeni przestało być najważniejsze? Czy protestujący pracownicy muszą umierać (moje szczere kondolencje dla związkowców LOT AMS S.A. z powodu śmierci kolegi) ze stresu, czy muszą głodować, okupować zakłady pracy żeby zwrócić czyjąś uwagę?

Czyjąś, mam na myśli mediów. Ostatnio usłyszałem stwierdzenie: „nie ma już prawdziwych dziennikarzy, są tylko wyrobnicy wydawnictw i stacji radiowo-telewizyjnych, marionetki zarządów”. Te zaś ulegają naciskom politycznym, finansowym. Kreują rzeczywistość, opinię i sposób myślenia. Łatwo jest wypaczyć sens jednego choćby protestu, przedstawiając zamiast sprzeciwu wobec nadmiernemu przeciążeniu pracowników, co może mieć wpływ na jakość pracy przekładającej się na bezpieczeństwo oferowanych przez firmy usług, w walkę o podwyżki gigantycznych już płac.

Nieistotny jest fakt, że wysokość płacy uśrednia się wraz z zarobkami kadry menadżerskiej i astronomicznymi płacami zarządów, wynoszącymi od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy złotych. Pomijane są fakty blokowania informacji o sytuacji wewnątrz oprotestowanych firm, nieskładnych i nieuczciwych działaniach, próbach wymuszania ustępstw czy nawet zastraszania.

Podobnie dzieje się w polityce. Widzę jak postępowanie polityków przekłada się na działanie ministerstw i urzędów. Dzisiaj w partiach politycznych nie idee i wartości odgrywają główną rolę. Najważniejsi są specjaliści od wizerunku budowanego na potrzeby „politycznych celebrytów”. To nie jest polski fenomen. Przerost formy nad treścią ma swoje źródło w ślepym naśladownictwie najgorszych praktyk komercyjnego rynku reklamy, gdzie chodzi o to, by klienta zbałamucić, a nie przekonać. Ty zacytuję inną myśl: „polityką zawładnął oportunizm tak, jak chciwość – biznesem.” Widziałem ostatnio film „Żelazna dama”. Pada tam zdanie, które doskonale ilustruje te praktyki. Margaret Thatcher, już w podeszłym wieku, mówi: „Kiedyś ważnym było, żeby czegoś dokonać, a dzisiaj ważnym jest, żeby być kimś”.

Dla każdego w życiu jest ważne coś innego. Dla jednych mamona, dla drugich bezpieczeństwo. Bezpieczeństwo rodziny, bliskich czy osób, za które ponosi się odpowiedzialność. Ważne jest to, co wpaja nam się od podstaw to, co wpaja się nam później stało się ważne w pracy. Wartości życiowe i biznesowe, co dla wielu może być zaskakujące, często są bardzo podobne. Nie można przecież wychodząc do pracy zostawić wartości, zamykając za sobą drzwi, a zza biurka posługiwać się zupełnie innymi zasadami. Ludzie mają olbrzymią satysfakcję, gdy wykonują pracę, która jest zgodna z ich przekonaniami. W ten sposób wartości pozwalają tworzyć niezwykłe firmy, dają szansę, że przedsięwzięcia odniosą sukces.

Ja mam staromodne podejście. Jeśli być prezesem, to tylko po to, żeby móc zrealizować przedsięwzięcie, które tego wymaga, jeśli być politykiem, to nie po to, żeby zaistnieć na tabloidach, ale aby społeczeństwu, które wybierało ułatwić, nie utrudnić życie. Wierzę głęboko, bo tak mnie rodzice wychowali, że warto apelować do wyższych aspiracji ludzi, takich jak odpowiedzialność, satysfakcja z pracy, optymistyczne podejście, dynamizm, kultywowanie ducha współpracy.

Biuro Prasowe OPZZ
Paweł Spychalski

Kiedy 18 listopada 2011 roku premier Donald Tusk podczas sejmowego expose zapowiedział podwyższenie wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn do 67 lat, natychmiast odezwał się chór dyżurnych ekonomistów i serwilistycznych ekspertów przyklaskując temu pomysłowi i powtarzając za premierem tanie slogany demograficzne. Że alternatywy nie ma… Że wiek emerytalny trzeba wydłużyć… Itd.

Bezpośrednią przyczyną podjęcia reform jest przewidywany na lata 40. XXI wieku drastyczny brak rąk do pracy — przekonywał wielokrotnie premier Donald Tusk. W sukurs pospieszył były premier Leszek Balcerowicz, który zachęcając do szybszych reform, stwierdził, że z prognoz demograficznych wynika, iż do 2020 r. w Polsce ubędzie 2 miliony ludzi w wieku produkcyjnym. W tym wszystkim jest tylko jedno ale. Mianowicie — demografia nie pokazuje ile za 20 lat będzie miejsc pracy. Skąd wiadomo, że za 20 lat będzie brakowało rąk do pracy? Czy ktokolwiek przeprowadził symulacje jak za 20 lat kształtowała się będzie ilość miejsc pracy. A może będzie tak jak pisze w swojej książce Jeremy Rifkin „Koniec pracy – schyłek siły roboczej na świecie i początek ery postrynkowej” — że za sprawą komputera ktoś będzie obracał korbką a do pracy będą chodzić automaty.

Wszelkie analizy demograficzne odnoszące się do dzisiejszej ilości miejsc pracy są zwyczajną hochsztaplerką. Uwzględniając postęp technologiczny z całym przekonaniem można powiedzieć, że miejsc pracy będzie ubywać, a więc nie jest prawdą, że za 20 czy 40 lat wystąpi drastyczny brak rąk do pracy. Zamiast oszukiwać ludzi, premier powinien wreszcie powiedzieć prawdę komu to służy, bo inaczej pozostają domysły, że premierowi chodzi głównie nie o interes przyszłych emerytów ale o interes prywatnych instytucji ubezpieczeniowych, które przez dalsze lata zarządzać będą wpłacanymi składkami, a zatrudniona w nich kadra menadżerska i akcjonariusze tych instytucji żyć dostatnio z pobieranych opłat i prowizji.

Bogdan Grzybowski
Ekspert OPZZ.

W dniu święta emancypacji i walki pracowniczej wszystkim myślącym ludziom płci obojga dedykujemy fragmenty tekstu przemówienia Róży Luksemburg wygłoszonego na II Socjaldemokratycznym Wiecu Kobiet 12 maja 1912 r. w Stuttgarcie. Mniej zorientowanym przypominamy, że Róża Luksemburg była działaczką polskiego i niemieckiego ruchu robotniczego. Liderką SDKPiL oraz lewicy niemieckiej socjaldemokracji. Działaczką II Międzynarodówki, aktywną uczestniczką rewolucji 1905-06 r. w Warszawie, wybitną teoretyczką ekonomii politycznej. Podczas I wojny światowej prześladowana za działalność antywojenną; w 1916 r. brała udział w tworzeniu Związku Spartakusa; uczestniczka rewolucji 1918 r. w Niemczech; współzałożycielka Komunistycznej Partii Niemiec. Zamordowana przez niemiecką bojówkę oficerską.

***

Dlaczego istnieje w Niemczech tak niewiele organizacji kobiet pracujących? Dlaczego słyszymy tak niewiele o ich ruchu? ”Tymi pytaniami Emma Ihrer – jedna z założycielek niemieckiego ruchu proletariuszek – rozpoczyna swój esej z 1898 roku „Robotnice w walce klas”. Od tamtego czasu minęło niecałe czternaście lat, a proletariacki ruch kobiet potężnie się rozwinął. Mogą pomyśleć tak: nawet nie osiągnąwszy równych praw politycznych dokonaliśmy olbrzymiego postępu w edukacji i politycznym zorganizowaniu kobiet, tak więc prawo kobiet do głosu w wyborach nie jest w tej chwili żadną pilną koniecznością. Myślący w ten sposób ulegają niebezpiecznemu złudzeniu. Olbrzymie polityczne i związkowe przebudzenie żeńskiego proletariatu, które dokonało się w ciągu ostatnich piętnastu lat możliwe było wyłącznie dlatego, że pracownice – pomimo ich politycznego upośledzenia – wykazały żywotne zainteresowanie polityczną i parlamentarną walką swej klasy. Dotychczas kobiety uczestniczyły w życiu politycznym niejako poprzez głosowanie mężczyzn, w którym niewątpliwie mają udział, choć jedynie pośredni. Walka wyborcza jest w tej chwili postrzegana przez szerokie rzesze robotników i pracujących kobiet jako sprawa wspólna.

Klasa robotnicza musiała zawsze udowadniać swoją dojrzałość do politycznej wolności poprzez masowe – zakończone sukcesem – ruchy rewolucyjne. Tylko wówczas, kiedy zasiadająca na tronie Boska Władza i szlachetni mężowie narodu zobaczą twardą pięść proletariatu przed swoim nosem i poczują jego kolana na swoich piersiach, przekonują się – i to błyskawicznie – o politycznej „dojrzałości” ludu. Nadeszła dziś kolej, aby to kobiety proletariatu uświadomiły swoją polityczną dojrzałość kapitalistycznemu państwu. Musi tego dokonać potężny, masowy ruch, używając wszelkich form nacisku i proletariackiej walki.

Prawa wyborcze kobiet są celem. Jednakowoż osiągnięcie tego poprzez masowy ruch nie jest zadaniem samych kobiet, lecz wspólnym klasowym interesem proletariatu – kobiet i mężczyzn. Prawda jest taka, że nasze państwo jest żywotnie zainteresowane utrzymaniem obecnej sytuacji, w której kobiety pozbawione są praw wyborczych. Słusznie obawia się bowiem, iż zagrozi to tradycyjnym instytucjom obecnego reżimu klasowego – militaryzmowi (śmiertelny wróg każdej myślącej proletariuszki), monarchii, rabunkowemu systemowi ceł i podatków na artykuły spożywcze, etc. Prawa wyborcze dla kobiet budzą wstręt i przerażenie obecnego państwa kapitalistycznego. Stojące za nim głosy milionów kobiet umocniłyby bowiem jego wewnętrznego wroga – rewolucyjną socjaldemokrację. Gdyby odnosić się to miało do dam i panien z burżuazyjnych domów, państwo spodziewać by się mogło jedynie skutecznego wsparcia wszelkiej reakcji. Większość z nich, które zachowują się niczym lwice w walce przeciwko „męskim przywilejom” pobiegłoby jak stado potulnych baranków wspierając konserwatywną i klerykalną reakcję swoimi głosami. W istocie, okazałyby się one jeszcze większymi reakcjonistkami niż męska część ich klasy. Z wyjątkiem niewielkiej liczby pracujących zawodowo, kobiety burżuazji nie mają żadnego udziału w społecznej produkcji. Są jedynie konsumentkami wartości dodatkowej, wyciśniętej z proletariatu przez ich męskie połowy. Są pasożytami pasożytów żerujących na ciele społeczeństwa. Tacy konsumenci są zazwyczaj bardziej zaciekli i okrutni broniąc swego prawa do pozostawania nimi, niż ci, których reżim klasowy i wyzysk jest bezpośrednim udziałem.

Z ekonomicznego i społecznego punku widzenia kobiety klas wyzyskujących nie są niezależną warstwą społeczną. W istocie są jedynie reprodukcyjnym narzędziem klasy rządzącej. Proletariuszki zaś, wręcz przeciwnie – są gospodarczo niezależne i społecznie produktywne, jak mężczyźni. Nie mam tu na myśli wychowywania dzieci, bądź zajęć domowych, pomagających mężczyznom utrzymywać ich rodziny za skąpe wynagrodzenie. Ten rodzaj pracy nie jest produktywny w sensie obecnego porządku ekonomicznego, niezależnie od tego, jak olbrzymi jest ich wysiłek i poświęcenie. Szczęście i dobrobyt każdego robotnika jest jego prywatną sprawą i właśnie dlatego nie ma obecnie znaczenia społecznego. Tak długo, jak panował będzie kapitalizm i jego system płac, tylko jeden rodzaj pracy będzie uznawany za efektywny. Taki, który generuje wartość dodatkową i kapitalistyczne profity. Z tego punktu widzenia tancerka estradowa, której nogi wypracowują zysk jej szefa jest pracownikiem produktywnym. Natomiast cały trud matek i kobiet proletariackich zamkniętych w czterech ścianach ich domów uznawany jest za nieproduktywny. Brzmi to niezwykle brutalnie, niczym słowa szaleńca. Koresponduje to jednak z brutalnością i szaleństwem kapitalistycznego porządku ekonomicznego. Proletariuszki muszą dostrzec tę brutalną rzeczywistość ostro i wyraźnie – to jest ich pierwszym zadaniem.
Stąd właśnie wynika ekonomiczna natura żądania równych praw politycznych dla kobiet-proletariuszek. Dziś miliony pracujących kobiet wytwarza kapitalistyczny zysk tak jak mężczyźni – w fabrykach, warsztatach, gospodarstwach rolnych, rzemiośle, biurach i sklepach. Dlatego też w stricte naukowym sensie są one produktywne z punktu widzenia naszego obecnego społeczeństwa. Każdy dzień powiększa rzeszę kobiet wyzyskiwanych przez kapitalizm. Postęp w przemyśle i nowe technologie tworzą nowe miejsca dla kobiet w maszynerii kapitalistycznego paskarstwa. Tym sposobem, wszelki postęp industrialny staje się nowym elementem dla trwałego ustanowienia równych praw politycznych dla kobiet. Edukacja i rozwój kobiet stały się koniecznością dla obecnego mechanizmu ekonomicznego jako takiego. Ograniczona i izolowana w patriarchalnym „domowym ognisku” kobieta, jest równie bezużyteczna w przemyśle, handlu, jak i w polityce. Prawdą jest, że kapitalistyczne państwo zaniedbało swoje obowiązki także w tej dziedzinie. Póki co, to związki zawodowe i koła socjaldemokratyczne zrobiły najwięcej by obudzić umysły i wzmocnić morale kobiet. Nawet przed laty socjaldemokraci byli znani jako najbardziej wartościowi i inteligentni niemieccy pracownicy. Tak jak im, dzisiejsza socjaldemokracja i związki zawodowe pomagają kobietom wyrwać się z kręgu dusznej i ograniczonej egzystencji, z biedy i bezmyślnego kieratu domowych zajęć. Proletariacka walka klas poszerzyła ich horyzonty, uczyniła ich umysły bardziej elastycznymi, rozwinęła ich myślenie, ukazała wielkie cele ich wysiłków. Socjalizm doprowadził do mentalnego odrodzenia mas kobiet proletariackich i bez wątpienia uczynił je tym samym bardziej wydajnymi pracownikami.

Sto lat temu, Francuz Charles Fourier, jeden z pierwszych wielkich wizjonerów idei socjalistycznych, napisał te oto pamiętne słowa: w każdym społeczeństwie poziom emancypacji kobiet jest miernikiem emancypacji ogólnej. Jest to absolutnie prawdziwe w odniesieniu do dzisiejszego społeczeństwa. Obecna masowa walka kobiet o przyznanie praw politycznych jest jedynie wyrazem i fragmentem ogólnej walki proletariatu o wyzwolenie. W tym leży jej siła i przyszłość. Powszechne, równe i bezpośrednie prawa wyborcze dla kobiet – dzięki proletariuszkom – stały się impulsem intensyfikującym walkę klas. Właśnie dlatego burżuazyjne społeczeństwo czuje strach i obrzydzenie na myśl o prawach wyborczych kobiet. Chcemy jednak tego i osiągniemy to. Walcząc o prawa wyborcze kobiet przyspieszymy godzinę, w której porażony uderzeniem proletariatu legnie w ruinie obecny system społeczny.

Tłumaczenie: Bojan Stanisławski
(red. Michał Oblizajek)

Całość tekstu można pobrać w pliku PDF klikając TUTAJ.

Leszek Miętek * Foto: Bojan Stanisławski

Po katastrofie kolejowej w Szczekocinie związkowcy z kolejowych organizacji zawodowych zrzeszonych w OPZZ spotkali się z mediami, by przedstawić swój punkt widzenia na kwestie bezpieczeństwa na polskich kolejach.

Posłuchaj wypowiedzi Aleksandra Motyki

Aleksander Motyka, przewodniczący zrzeszonego w OPZZ Związku Zawodowego Dyżurnych Ruchu, przybliżył zebranym warunki pracy reprezentowanej przez niego grupy kolejarzy. – Naszym podstawowym zadaniem jest prowadzenie ruchu pociągów. Jednak w wyniku restrukturyzacji co chwila dodaje się do naszych obowiązków dodatkowe czynności. Dyżurny ruchu jest konserwatorem, robotnikiem stacyjnym, zdarza się nawet że sprzedaje bilety na pociągi — mówił A. Motyka. – Likwiduje się stanowiska dwuosobowe na szczególnie obciążonych szlakach. Przy prowadzonych inwestycjach nie uwzględnia się zatrudnienia dodatkowego pracownika. Nad bezpieczeństwem prym wiedzie ekonomia – wyliczał związkowiec.

Posłuchaj wypowiedzi Leszka Miętka

Zaś Leszek Miętek, przewodniczący Branży OPZZ Transport i Prezydent Związku Zawodowego Maszynistów w Polsce, zaznaczył, iż związkowcy od wielu lat występują do rządu o konkretne działania w tym zakresie. – PKP nie jest już jednolitym przedsiębiorstwem – mówił Leszek Miętek. – W ślad za liberalizacją rynku kolejowego nie poszły odpowiednie uregulowania dotyczące bezpieczeństwa. Jest tylko jedna wspólna instrukcja w tym zakresie. Pozostałe ustala osobno każdy z przewoźników. Dzisiaj jeździmy bezpiecznie koleją dlatego, że ludzie odpowiedzialni za tę sferę mają niebywale duże doświadczenie. Jednak nawet ono nie jest w stanie uchronić nas przed nieszczęśliwymi wypadkami — dodał kolejarz.

Zaznaczył, iż kwestie bezpieczeństwa nie są zagadnieniem politycznym. – Kolej nie jest ani zielona, ani czerwona, ani platformiasta, ani pisowska. To układ nerwowy naszej gospodarki i musi ona być bezpieczna. Właściwe procedury miał zagwarantować Urząd Transportu Kolejowego, który jednak wydaje się dbać głównie o punktualność pociągów i czystość toalet. Dlatego potrzeba stworzyć specjalną instytucję odpowiedzialną za bezpieczeństwo na kolei — apelował maszynista.

- Czasem wydaje się nam, że być może za mało zrobiliśmy w tej sprawie. Byliśmy zbyt mało radykalni i nie wymusiliśmy na władzach odpowiednich rozwiązań. Mam jednak nadzieję, że śmierć naszych kolegów na służbie nie pójdzie na marne i rząd wreszcie na poważnie zainteresuje się kwestiami bezpieczeństwa. Na kolei nie można tylko robić biznesu. Kwestie bezpieczeństwa nie mogą podlegać jakimkolwiek negocjacom i muszą być traktowane absolutnie priorytetowo – konkludował L. Miętek.

Posłuchaj wypowiedzi Jana Guza

Jan Guz, przewodniczący OPZZ, przekazał wyrazy współczucia rodzinom ofiar tragedii. Podkreślił również, iż ruch zawodowy zawsze priorytetowo traktuje zagadnienia związane z bezpieczeństwem. – Czy musi wydarzyć się tragedia, żebyśmy mogli rozmawiać z rządem o bezpieczeństwie na polskiej kolei? – pytał retorycznie Guz.

Foto: Bojan Stanisławski

Tekst: (wf)

Kilka tysięcy osób z trzech największych central związkowych głośno dawała wyraz swojemu niezadowoleniu z zapowiedzi reformy emerytalnej rządu Donalda Tuska.

Fot. M. Oblizajek.

- Jeśli rząd natychmiast nie zmieni zdania, to zorganizujemy ogólnopolskie nieposłuszeństwo, zorganizujemy manifestacje we wszystkich miastach, zatrzymamy Polskę, przygotujemy ludzi do strajku generalnego – mówił do zgromadzonych szef OPZZ Jan Guz.

Emerytura jest prawem człowieka, nie można go poddawać prawom rynku – podkreślali kolejni mówcy. Deklarowali, że związki zawodowe nigdy nie zgodzą się na “manipulacje” przy wieku emerytalnym.

- Zwiększyła się długość życia, ale nikt nie mówi, że większość dożywa do śmierci w zatłoczonych szpitalach i hospicjach – mówił jeden z liderów “Solidarności” Tadeusz Majchrowicz. – Ci, którzy dziś rządzą, nie proponują nam pracy do 67. roku życia, proponują nam płacenie emerytury od 67, roku życia. Żadnych perspektyw, żadnych propozycji nowych miejsc pracy - dodał przewodniczący FZZ Tadeusz Chwałka.

Posłuchaj reportażu dźwiękowego z manifestacji. O emeryturach i protestach społecznych mówią kolejno: Bojan Stanisławski (prowadzący pikietę, redaktora naczelny “Związkowca.OPZZ”), Andrzej Radzikowski (wiceprzewodniczący OPZZ), Jan Guz (przewodniczący OPZZ), Iwona Borchulska (przewodnicząca Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Pielęgniarek i Położnych) i Wiesława Taranowska (wiceprzewodnicząca OPZZ).

Zamieszczamy również galerię zdjęciową:

Projekty tych ustaw, zgłoszone w trybie inicjatywy obywatelskiej, to:

• projekt ustawy o możliwości przejścia na emeryturę po przepracowaniu 35 lat przez kobietę i 40 lat przez mężczyznę zgłoszony przez OPZZ
• projekt ustawy “Przedszkole dla każdego dziecka” zgłoszony przez ZNP

Będziemy protestować również przeciwko projektowi Donalda Tuska podniesienia wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn.

Początek manifestacji o godzinie 11.00.

Podpisane przez przedstawicieli Unio i OPZZ porozumienie mówi o wspólnej walce z cięciami socjalnymi. Czy w Norwegii też musicie mierzyć się z ofensywą pracodawców i rządu przeciwko pracownikom?

- Najgorszy okres dla norweskiego społeczeństwa to początek lat dziewięćdziesiątych. Teraz sytuacja się ustabilizowała – mamy ledwie trzyprocentowe bezrobocie, a nasze społeczeństwo jest nawet bardziej egalitarne niż szwedzkie. Nie oznacza to jednak, że cięć nie ma. Są – tylko robi się je w białych rękawiczkach, a nie brzytwą jak tu, w Polsce.

Co masz na myśli?

- U nas cięcia dokonywane są głównie na poziomie samorządów. Na przykład szkoły. Wprawdzie nie zamyka się placówek oświatowych tak jak w Polsce, ale za to zmniejsza się liczbe nauczycieli, łączy szkoły i robi różne inne sztuczki, żeby tylko ograniczyć koszty. Także walka o standardy w sektorze publicznym i godziwe płace aktualna jest zawsze – nawet w tak przecież bogatym społeczeństwie jak norweskie.

Czy wobec tego istnieje w ogóle model norweski?

- Tak. Ja powiedziałbym nawet, że jest to model nordycki. Norwegia to mały kraj. Jest nas ledwie pięć milionów. Tu nigdy nie było olbrzymich rozpiętości między klasami społecznymi. Większość Norwegów to klasa średnia. Do tego mamy duże złoża ropy naftowej i gazu, także jest co dzielić.

Są jednak kraje, które mają dużo surowców, a ich ludność żyje w nędzy…

- To prawda, ale my mamy silne związki zawodowe. Moja konfederacja powstała w 1894 roku, a więc na jedenaście lat przed uzyskaniem przez Norwegię niepodległości. Cały czas dbaliśmy o zachowanie egalitarnego charakteru społeczeństwa. I, tak jak wspomniałem przedtem, teraz również musimy mieć się na baczności.

Gdzie więc ten norweski model?

- Wydaje mi się, że zasadniczą jego cechą jest dobrzy funkcjonujący system trójstronny.

Czy masz na myśli sprawnie działającą Komisję Trójstronną?

- Nie tylko. Wprawdzie istnieje w Norwegii coś, co pełni podobną funkcję do Waszej Komisji Trójstronnej. Bardziej jednak chodzi mi tu o cały system, kulturę dialogu. Stworzono przestrzeń, w której cztery konfederacje związkowe, cztery konfederacje pracodawców, rząd i samorząd terytorialny oraz partie polityczne mają swobodną możliwość wymiany poglądów. To coś więcej niż komisja – to cały system, za pomocą którego regulujemy stosunki społeczne w Norwegii.

Jakie są główne wyzwania stojące przed norweskimi związkami zawodowymi?

- Przede wszystkim – utrzymanie poziomu uzwiązkowienia. Związkowców jest obecnie mniej niż dziesięć czy dwadzieścia lat temu. Ogółem uzwiązkowionych jest 52 proc. pracowników. W sektorze publicznym wskaźnik ten dochodzi do osiemdziesięciu procent.

Dlaczego, nawet w Norwegii, topnieje uzwiązkowienie?

- Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. W usługach w sektorze prywatnym firmy pojawiają się i znikają – to uutrudnia uzwiązkowienie pracowników. Młodzi ludzie postrzegają związki zawodowe jako organizacje niedzisiejsze. Odpycha ich od związków zawodowych na przykład nasz język. Trudno zresztą w pewnej mierze nie przyznać im racji. Przed nami długa droga, by dostosować się do wymogów pokolenia portali społecznościowych i przekonać je do zrzeszania się w związki zawodowe.

W jaki sposób planujecie poradzić sobie z tym wyzwaniem?

- Przede wszystkim liczymy na naszych związkowców z sektora publicznego – nauczycieli, pielęgniarki, lekarzy… Te grupy zawodowe są bardzo silnie uzwiązkowione. Z jednej strony są oni nośnikami wiedzy o związkach zawodowych. Chcemy od samego początku pokazywać młodym ludziom czym są związki zawodowe. Zrzeszni nauczyciele organizują pogadanki i spotkania, na których uczniowie czy studenci mogą zapisywać się do naszego oddziału młodzieżowego. A jak zapiszą się tam, to potem – gdy ukończą naukę i zdobędą pracę – jest duże prawdopodobieństwo, że również będą działać w zakładowych strukturach związkowych. Z drugiej zaś strony nasi związkowcy z sektora publicznego starają się pokazywać swoim młodszym koleżankom i kolegom, że dzięki związkom zawodowym mogą uzyskać wpływ na przyszłość swojego zawodu. Ruch zawodowy w Norwegii ma realną siłę oddziaływania na organizację wielu sfer życia publicznego. To czynnik, który na pewno może przyciągnąć do nas wiele młodych osób, które w końcu są żywotnie zainteresowane zmianami.

Czy jest jakieś przesłanie, które chciałbyś przekazać czytelnikom „Związkowca.OPZZ” portalu zwiazkowiec.info?

- Polska to szczególnie bliski nam kraj. W Norwegii mieszka ponad 20 tys. Polaków – to największa mniejszość etniczna spoza Skandynawii. Niestety wielu Polaków nie jest jeszcze uzwiązkowionych. Niemniej ruch zawodowy stoi na straży także ich praw. Liczę na to, że dzięki podpisanemu przez nas dzisiaj porozumieniu wymiana związkowa między naszymi krajami będzie jeszcze większa. My możemy wiele nauczyć się od Was. Myślę też, że wiele rozwiązań norweskich można zastosować w Polsce – czego życzę sobie i wszystkim czytelnikom „Związkowca.OPZZ”.

- Łączy się to z likwidacją miejsc pracy oraz poważnymi utrudnieniami dla konsumentów. Chodzi nie tylko o kwestię jakiejś niewygody wynikającej z braku możliwości szybkiego i skutecznego kontaktu z dostawcą energii w sytuacji jakiejś awarii, a proszę nie zapominać, że awarie sieci elektrycznej mogą mieć bardzo niebezpieczne skutki. Chodzi także o koszty. Klient będzie musiał dalej dojeżdżać, dłużej “wisieć na telefonie”. Jesteśmy zdecydowanie przeciwni przerzucaniu kosztów na klienta! Tak samo jak jesteśmy przeciwni generowaniu poważnych kosztów społecznych tylko po to by obniżyć te ekonomiczne. Wprawdzie mówi się wciąż o dobrowolnych odejściach z pracy, ale wszyscy chyba zdajemy sobie sprawę na czym ta “dobrowolność” w dzisiejszych czasach polega… — komentuje Łyczko.

Szczególnie istotnym aspektem prowadzonego protestu jest ogólnospołeczna kampania jaką związkowcy prowadzą w regionach, które zagrożone są skutkami proponowanej przez zarząd PGE reorganizacji.

- Odbyliśmy szereg spotkań z samorządowcami i mieszkańcami, sprawę staraliśmy się przedstawić w lokalnych mediach. Czuję popracie społczne, nie jesteśmy jakąś wyizolowaną grupką, nie jesteśmy postrzegani jako wąska grupa interesu, która próbuje zabezpieczyć coś wyłącznie dla siebie. Widać, iż nasz protest ma wymiar nie tylko pracowniczo-związkowy, ale ogólnokonsumencki. Dlatego właśnie popierają nas władze samorządowe i lokalne media. To bardzo ważne — dodaje Dariusz Łyczko.

Zapraszamy do wysłuchania rozmowy Bojana Stanisławskiego z Dariuszem Łyczko zarejestrowanej 22 lutego.

Analiza zaprezentowana w Białej Księdze skupia się głównie na rosnącej skali wydatków na emerytury. W tym kontekście prezentowane są dwa rozwiązania:

-          Podwyższenie wieku emerytalnego dla pracowników korzystających z publicznych systemów emerytalnych. Autorzy tej rekomendacji nie wzięli pod uwagę uciążliwości wynikających z wykonywania niektórych zawodów oraz faktu, że obecnie starsi pracownicy – średnio 50 proc. w Unii Europejskiej – nie dożywają nawet do wieku emerytalnego;

-          Rozwój prywatnych systemów emerytalnych bez uwzględnienia skutków kryzysu finansowego, który miał wpływ na kapitał zgromadzony w funduszach a poprzez to drastycznie zredukował emerytury ich klientów. Nie bierze się również pod uwagę faktu, iż ze względu na pogarszanie się standardów zatrudnienia, pracownicy często nie mają środków, by wykupić dodatkową, prywatną polisę.

Oto jak komentuje tę sytuację Claudia Menne, Sekretarz Konfederacyjna EKZZ: “EKZZ ubolewa, że nie rozmawiamy o tym jak wzmocnić publiczne systemy emerytalne opierające się na solidarności między- i wewnątrzpokoleniowej. To one właśnie są najlepiej przygotowane do zapewnienia godziwych emerytur świadczeniobiorcom. Dla EKZZ wzmocnienie publicznych systemów emerytalnych oznaczałoby wzrost posiadanych przez nie zasobów poprzez promowanie inwestycji oraz tworzenie dobrze płatnych i bezpiecznych miejsc pracy”.

Wdrożenie ambitnego planu społecznego ożywienia gospodarczego opracowanego przez EKZZ. Polegającego na tworzeniu dobrej jakości miejsc pracy oraz stosowaniu zasad sprawiedliwości społecznej, jest bardziej konieczne niż kiedykolwiek.

EKZZ istnieje po to, by mówić głosem europejskich pracowników i reprezentować ich wspólne interesy. EKZZ powstała w 1973 r. i zrzesza obecnie 83 organizacje związkowe z 36 krajów europejskich oraz 12 federacji branżowych związków zawodowych.