Wyczerpująca odpowiedź na to pytanie zajęła by zbyt dużo miejsca. Dlatego też, pozwolę sobie w miarę możliwości zwrócić uwagę na niektóre bolączki ruchu zawodowego, a na końcu sformułuje odpowiedź na nieniejsze pytanie.
Na wstępie podam kilka przykładów utrudnień, które wpływają na brak skuteczności polskich związków zawodowych:
- wielość organizacji związkowych (pluralizm związkowy w naszym kraju jest źle skonstruowany i konfliktogenny , co osłabia ruch zawodowy);
- brak solidarności związkowej – bardzo dobrze to widać w zerowym poparciu przez inne związki zawodowe celów o jakie walczą organizacje związkowe innych grup społecznych;
- posiadamy bardzo niski kapitał ludzki, przyczynili się do tego m.in. sami działacze związków zawodowych, pracodawcy i politycy różnych opcji politycznych;
- na możliwość skuteczności działania związków zawodowych w Polsce rzutuje bardzo niska czy śladowa reprezentacja w Sejmie RP co powoduje między innymi małą skuteczność w forsowaniu ustaw i wprowadzaniu do nich zapisów prospołecznych;
- jednym z głównych kryteriów skuteczności związków zawodowych jest niewątpliwie baza członkowska, jak i jakość kierownictw poszczególnych organizacji związkowych, począwszy od zakładów pracy, poprzez struktury ponadzakładowe, branżowe, terytorialne włącznie z głównymi centralami reprezentatywnymi i niereprezentatywnymi w Polsce;
- kolejnym zjawiskiem jest rozdrobnienie finansów związkowych, co rzutuje negatywnie na pozyskanie wysokiej klasy prawników, doradców ekonomicznych, czy doradców specjalizujących się w prawie pracy i zabezpieczeniu społecznym;
- na kondycję jakości doboru kadr do związków zawodowych ma ogromny wpływ brak skutecznej ochrony działaczy związkowych oraz brak zabezpieczenia działaczy, którzy odchodzą z różnych powodów z działalności związkowej a trudności ekonomiczne uniemożliwiają pozyskanie tej doświadczonej kadry do dalszej działalności w innych strukturach;
- aktualna struktura związków zawodowych, a szczególnie OPZZ jest strukturą kompletnie demobilizującą kadry związkowe do wspólnych działań i zwierania szyków w momencie zagrożenia lub wspierania działań rozwiązujących konflikty społeczne;
- brak instytucji szkolących na szczeblu średnim i wyższym działaczy związkowych jest niewątpliwie ogromną słabością godzącą w profesjonalizm związkowy;
- niewątpliwą słabością ruchu zawodowego jest uczestniczenie w fikcyjnym dialogu społecznym, który tak naprawdę jest najczęściej monologiem.
Siłą związków zawodowych jest również prezentowanie stanowisk i opinii wychodzących poza obszar kraju i uczestniczenie w różnych projektach społecznych np. jednym z bardziej aktualnych tematów dla naszego społeczeństwa, po wejściu do UE, jest dumping społeczny. Zdaję sobie sprawę, że powyższe punkty słabości, nie są wszystkimi bolączkami naszego ruchu zawodowego. Przy braku szybkich i ofensywnych działań eliminujących te czynniki, które wymieniłem, skuteczność związków zawodowych w Polsce będzie coraz mniejsza a przy braku pozyskiwania do związków zawodowych ludzi młodych , skuteczność będzie niedługo równa zeru.
Działalność ruchu zawodowego w Polsce porównałbym do samotnego okrętu na morzu, który został pozbawiony steru. Tak jakbyśmy czekali, że ktoś za nas to zrobi i dziwili się dlaczego to tak długo trwa. Starałem się w miarę możliwości pokazać, co jest przyczyną słabej skuteczności ruchu związkowego w Polsce. Liczę, że spowoduje to na forum „Związkowca.OPZZ” dyskusję, która być może będzie miała odzwierciedlenie w niektórych zapisach programu zbliżającego się Kongresu OPZZ. Być może wyniki sondy będą jednym z punktów dyskusji na forum Kongresu.
Józef WOŹNY
Przewodniczący Federacji Związków Zawodowych Przemysłu Chemicznego, Szklarskiego i Ceramicznego w Polsceo
PDF 